ฟิลเลอร์ปลอมเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม เพราะแม้ช่วงแรกหลังฉีดอาจยังไม่เห็นความผิดปกติชัดเจน แต่เมื่อเวลาผ่านไปอาจก่อให้เกิดปัญหารุนแรงได้ทั้งการอักเสบ เป็นก้อน ผิวผิดรูป หรือเนื้อเยื่อถูกทำลายถาวร หลายคนจึงควรรู้วิธีสังเกตก่อนฉีด รวมถึงแนวทางรับมือหากเผลอฉีดฟิลเลอร์ปลอมเข้าไปแล้ว ในบทความนี้ Vincent Clinic Aesthetic จะพาไปทำความเข้าใจว่าฟิลเลอร์ปลอมคืออะไร อันตรายแค่ไหน สังเกตอย่างไร และควรแก้ไขแบบไหนจึงจะปลอดภัยที่สุด
ฟิลเลอร์ปลอม คืออะไร?
ฟิลเลอร์ปลอม คือสารแปลกปลอมที่ไม่สามารถย่อยสลายได้เองตามธรรมชาติ และไม่ผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาของประเทศไทย ส่วนใหญ่มักเป็นสารกลุ่มซิลิโคนเหลว (Liquid Silicone) หรือพาราฟิน เมื่อฉีดเข้าไปแล้วจะทิ้งสารตกค้างฝังลึกอยู่ในชั้นผิว โดยมักทำเลียนแบบ ฟิลเลอร์ ของแท้ทำให้เกิดการจับตัวเป็นก้อน อักเสบ บวมแดง และหากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้เกิดภาวะเนื้อตายหรือใบหน้าเสียรูปทรงถาวรได้
ซึ่งในทางการแพทย์เราสามารถแบ่งประเภทของสารเติมเต็มออกเป็น 3 กลุ่มหลัก เพื่อให้คนไข้เข้าใจถึงความปลอดภัยได้ง่ายขึ้น ดังนี้
- ชนิดชั่วคราว เป็นสารสกัดกลุ่ม Hyaluronic Acid (HA) จัดเป็นฟิลเลอร์แท้ชนิดเดียวที่ผ่าน อย. ไทย มีความปลอดภัยสูงสุด สามารถกลืนไปกับผิวและถูกกลไกธรรมชาติของร่างกายย่อยสลายได้โดยไม่มีสารตกค้าง
- ชนิดกึ่งถาวร เป็นสารกลุ่มนี้จะอยู่ในชั้นผิวได้นานหลายปีและไม่สามารถสลายตัวได้ทั้งหมด เช่น แคลเซียมไฮดรอกซีอะพาไทต์ (Calcium Hydroxyapatite) การฉีดสารประเภทนี้สะสมไว้จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดพังผืดรัดตัวหรือเกิดการอักเสบในระยะยาว ซึ่งรักษายากมาก จึงถือว่าเป็นฟิลเลอร์ปลอม
- ชนิดถาวร เป็นสารที่ไม่สามารถสลายตัวได้เลยและจัดอยู่ในหมวดฟิลเลอร์ปลอมทั้งหมด สารกลุ่มนี้ร่างกายจะไม่สามารถดูดซึมได้เลย ทำให้ตกค้างอยู่ในชั้นผิวถาวร สารที่พบบ่อยได้แก่ ซิลิโคนเหลว พาราฟิน โพลีอะคริลาไมด์ และพีเอ็มเอ็มเอ หากต้องการนำออกต้องพึ่งพากระบวนการทางศัลยกรรมเพื่อขูดและเลาะเนื้อเยื่อเท่านั้น ไม่มียาตัวไหนบนโลกที่สามารถฉีดสลายสารกลุ่มนี้ได้
ฟิลเลอร์ปลอมอันตรายไหม มีผลข้างเคียงอะไร
ฟิลเลอร์ปลอมอันตรายมาก และจะรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ตามระยะเวลาที่สารตกค้างอยู่ในร่างกาย ประเด็นที่ต้องระวังขั้นสุดคือสารกลุ่มนี้มักถูกลักลอบนำมาใช้โดยผู้ที่ไม่ใช่แพทย์ หรือที่เรียกกันติดปากว่า หมอกระเป๋า ซึ่งมักใช้ราคาที่ถูกมากมาดึงดูดคนไข้ เมื่อผู้ฉีดไม่มีความรู้เรื่องโครงสร้างกายวิภาคบนใบหน้า ประกอบกับตัวยาที่ไม่ได้มาตรฐาน ความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียงรุนแรงจึงทวีคูณขึ้นไปอีก โดยสามารถแบ่งระยะของอาการเพื่อเช็กความเสี่ยงได้ดังนี้
ผลข้างเคียงฟิลเลอร์ปลอมระยะสั้น
อาการข้างเคียงหลังฉีดฟิลเลอร์ปลอมในระยะนี้มักเกิดจากปฏิกิริยาต่อต้านสิ่งแปลกปลอมของร่างกาย หรือเกิดจากการติดเชื้อเนื่องจากอุปกรณ์และขั้นตอนการฉีดที่ไม่สะอาดร่วมด้วย โดยมีอาการดังนี้
- ผิวหนังบวมแดงและแสบร้อน หลังฉีดจะรู้สึกผิดปกติ รู้สึกร้อน ๆ หรือคลำเจอก้อนแข็งตั้งแต่ช่วงแรกได้
- เกิดการอักเสบติดเชื้อ ร่างกายจะต่อต้านจนเกิดการอักเสบและกลายเป็นหนองฝังอยู่ใต้ชั้นผิว
- ภาวะอุดตันในเส้นเลือด หากสารเหลวขัดขวางการไหลเวียนเลือด จะทำให้เซลล์ขาดออกซิเจนจนเกิดภาวะเนื้อตาย หรือเสี่ยงตาบอดได้ทันทีหากโดนจุดสำคัญ
ผลข้างเคียงฟิลเลอร์ปลอมระยะยาว
บางครั้งหลังจากฉีดฟิลเลอร์ปลอมอาจจะยังไม่มีอาการอะไร หลายคนที่พลาดฉีดไปในช่วงปีแรกอาจรู้สึกว่าผิวดูปกติ แต่เมื่อเวลาผ่านไปจะเริ่มมีอาการดังนี้
- สารไหลย้อยผิดรูป เนื่องจากสารเหล่านี้ไม่สามารถสลายตัวได้ จึงเริ่มไหลกองลงมาตามแรงโน้มถ่วงของใบหน้า เช่น ฉีดบริเวณขมับแต่สารไหลลงมากองที่หน้าแก้ม
- พังผืดรัดตัวแน่นขึ้น ร่างกายจะพยายามสร้างพังผืดมาห่อหุ้มสิ่งแปลกปลอมไว้ จนผิวบริเวณนั้นกลายเป็นก้อนแข็งทื่อ ผิวหนังด้านบนดูขรุขระไม่เรียบเนียน
- เนื้อเยื่อ กระดูกถูกทำลาย การอักเสบเรื้อรังที่ซ่อนอยู่ใต้ผิวจะกัดกินโครงสร้างผิว หากปล่อยทิ้งไว้จนทะลุหรืออักเสบหนัก การรักษาก็จะยิ่งยากและทิ้งรอยแผลเป็นไว้บนใบหน้า
ฟิลเลอร์ปลอม ดูยังไง?
เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่เผลอฉีดฟิลเลอร์ปลอม การรู้วิธีสังเกตและตรวจสอบก่อนฉีดจึงเป็นสิ่งที่จำเป็น เพราะนอกจากฟิลเลอร์ปลอม ยังมีฟิลเลอร์หิ้วที่เป็นยาไฮยาลูโรนิกแอซิดของแท้จากต่างประเทศ แต่นำเข้ามาอย่างผิดกฎหมาย หรือเป็นรุ่นที่ยังไม่ผ่านการรับรองจาก อย. ไทย ซึ่งปกติ ฟิลเลอร์แท้ จะมีความไวต่ออุณหภูมิสูงมาก การลักลอบนำเข้ามักไม่มีระบบควบคุมความเย็นที่เหมาะสม ทำให้สารเสื่อมสภาพตั้งแต่ยังไม่ได้เปิดกล่อง เมื่อฉีดเข้าไปแล้วจึงเสี่ยงเกิดอาการอักเสบ บวมแดง หรือติดเชื้อได้ จึงรุนแรงไม่ต่างจากการฉีดฟิลเลอร์ปลอมเลย
วิธีเลี่ยงการฉีดฟิลเลอร์ปลอม
การที่จะเลี่ยงฟิลเลอร์ปลอม และฟิลเลอร์หิ้วได้นั้นจะต้องตรวจสอบจุดสังเกตต่าง ๆ ที่บริษัทผู้นำเข้าฟิลเลอร์แท้ในประเทศไทยได้ออกแบบไว้ ดังนี้
- มีฉลากและเอกสารภาษาไทย บนกล่องบรรจุภัณฑ์ต้องมีฉลากภาษาไทยกำกับไว้อย่างชัดเจน รวมถึงมีเอกสารกำกับยาที่ระบุรายละเอียดข้อบ่งใช้และเลขทะเบียน อย.
- เลข Lot. ตรงกันทุกจุด ตัวเลข Lot. การผลิตที่ระบุไว้บนกล่อง ซองพลาสติกซีลด้านใน และสติกเกอร์ที่ติดอยู่บนหลอดฉีดยา จะต้องเป็นตัวเลขชุดเดียวกันทั้งหมดโดยไม่มีรอยขูดขีดหรือลบเลือน
- มีให้สแกนคิวอาร์โค้ด ฟิลเลอร์บางยี่ห้อจะมีระบบสแกนตรวจสอบผ่านแอปพลิเคชัน หรือไลน์ออฟฟิเชียลของบริษัทผู้นำเข้าโดยตรง หากสแกนแล้วระบบแจ้งเตือนว่าถูกสแกนไปแล้วหลายครั้ง อาจเป็นฟิลเลอร์ปลอม
ซึ่งนอกจากการเช็กตัวฟิลเลอร์แล้ว การเลือกคลินิกที่ฉีด และตรวจสอบคลินิกให้ดีก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่สำคัญ โดยสามารถตรวจสอบได้ดังนี้
- ตรวจใบอนุญาตคลินิก สถานพยาบาลที่ถูกต้องตามกฎหมายต้องมีใบอนุญาตประกอบกิจการสถานพยาบาลเลขสิบเอ็ดหลัก แขวนแสดงไว้ในจุดที่มองเห็นได้ชัดเจน
- เช็กชื่อแพทย์จากแพทยสภา สามารถนำชื่อและนามสกุลจริงของแพทย์ที่ทำการรักษา ไปค้นหาในระบบฐานข้อมูลบนเว็บไซต์ของแพทยสภาเพื่อยืนยันว่ามีสถานะเป็นแพทย์จริงและมีใบประกอบวิชาชีพเวชกรรมถูกต้อง
สามารถอ่านบทความเพิ่มเติมได้ที่: ฉีดฟิลเลอร์ที่ไหนดี
ฉีดฟิลเลอร์ปลอมมา ควรแก้ยังไง?
หากพบว่าสารที่ฉีดเข้าไปคือฟิลเลอร์ปลอม ควรรีบมาพบแพทย์ทันที เพราะฟิลเลอร์ปลอมไม่สามารถฉีดสลายได้ เพราะสารเอนไซม์ไฮยาลูโรนิเดสจะออกฤทธิ์เฉพาะกับสารกลุ่มไฮยาลูโรนิกแอซิดแท้เท่านั้น หากสารที่ฉีดเข้าไปคือซิลิโคนเหลว พาราฟิน หรือน้ำมันแปลกปลอม การฉีดสลายฟิลเลอร์ จึงไม่เห็นผลและอาจทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นเกิดการอักเสบเพิ่มขึ้น หรือทำให้สารแปลกปลอมแพร่กระจายไปยังบริเวณใกล้เคียงได้ยากกว่าเดิม โดยวิธีแก้ไขเมื่อฉีดฟิลเลอร์ปลอมเข้าไปแล้วมีดังนี้
- ขูดสารเหลว เหมาะสำหรับเคสที่สารยังไม่จับตัวเป็นก้อนแข็งจนเกินไปและยังไม่เกิดพังผืดรัดแน่น แพทย์จะใช้เครื่องมือพิเศษในการขูดเพื่อดึงเอาสารแปลกปลอมออกมา
- ผ่าตัดเลาะเนื้อเยื่อ ในเคสที่สารแปลกปลอมทิ้งไว้นานจนพังผืดเกาะแน่น หรือเริ่มมีอาการอักเสบเน่าเสีย แพทย์จำเป็นต้องทำการผ่าตัดเพื่อเลาะเอาพังผืดและเนื้อเยื่อที่เสียหายออก ซึ่งมีความซับซ้อนสูงและต้องทำโดยแพทย์ศัลยกรรมตกแต่งที่มีความเชี่ยวชาญเท่านั้น
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ฟิลเลอร์ปลอม (FAQ)
Q: คลำเจอก้อนแข็งหลังฉีดฟิลเลอร์ แปลว่าฉีดฟิลเลอร์ปลอมมาไหม
A: การคลำเจอก้อนหรือ ฟิลเลอร์เป็นก้อน หลังฉีดอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น เทคนิคการฉีดที่ตื้นเกินไป การเลือกใช้รุ่นฟิลเลอร์ที่ไม่เหมาะสมกับตำแหน่งนั้น หรืออาจเป็นอาการบวมตามปกติในช่วง 1 – 2 สัปดาห์แรก หากผ่านไปนานแล้วก้อนยังไม่นิ่มลง หรือเริ่มมีอาการเจ็บร่วมด้วย ควรให้แพทย์ตรวจเช็ก
Q: ฟิลเลอร์ปลอมสามารถสลายเองตามธรรมชาติได้ไหม?
A: สารที่เป็นฟิลเลอร์ปลอม เช่น ซิลิโคนเหลว หรือพาราฟิน ไม่สามารถสลายเองได้ สารเหล่านี้จะตกค้างอยู่ในชั้นผิวถาวรและอาจเคลื่อนที่ไปยังบริเวณอื่นตามแรงโน้มถ่วง การปล่อยทิ้งไว้จะทำให้พังผืดรัดตัวแน่นขึ้นและแก้ไขได้ยากกว่าเดิม
Q: การปล่อยฟิลเลอร์ปลอมทิ้งไว้โดยไม่รักษา จะเกิดอันตรายอย่างไร?
A: หากปล่อยฟิลเลอร์ปลอมทิ้งไว้อาจเกิดการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดอาการบวมแดงเป็นพัก ๆ เมื่อร่างกายอ่อนแอ นอกจากนี้พังผืดที่หนาตัวขึ้นจะทำให้ใบหน้าผิดรูป ผิวหนังขรุขระเป็นคลื่น และในเคสที่รุนแรงที่สุดคือสารเหลวอาจกัดกินเนื้อเยื่อปกติจนทำให้ผิวหนังบางลงและทะลุออกมาด้านนอกได้
Q: การขูดฟิลเลอร์ปลอมออก จะทำให้ใบหน้าผิดรูปหรือไม่?
A: ขึ้นอยู่กับปริมาณสารและตำแหน่งที่ฉีด รวมถึงความเสียหายของเนื้อเยื่อเดิมก่อนการรักษา การขูดหรือเลาะสารแปลกปลอมมักทำให้ปริมาตรบนใบหน้าลดลงกว่าตอนที่ยังมีก้อนสารอยู่ แพทย์จึงต้องวางแผนการรักษาอย่างระมัดระวังเพื่อรักษาโครงสร้างเดิมให้มากที่สุด และอาจมีการวางแผนเติมเต็มด้วยฟิลเลอร์แท้หรือไขมันตัวเองหลังจากที่เนื้อเยื่อฟื้นตัวสมบูรณ์แล้ว
Q: เคยฉีดสารแปลกปลอมมานานแล้ว สามารถฉีดฟิลเลอร์แท้ทับได้ไหม?
A: ไม่แนะนำให้ฉีดฟิลเลอร์แท้ทับลงไปบนตำแหน่งที่มีสารแปลกปลอมอยู่เดิม เพราะฟิลเลอร์แท้จะไปเพิ่มแรงดันในเนื้อเยื่อ และอาจกระตุ้นให้สารปลอมที่อยู่นิ่ง ๆ เกิดการอักเสบ ติดเชื้อ หรือไหลย้อยได้ง่ายขึ้น ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือการขูดเอาสารเดิมออกให้ได้มากที่สุดก่อน แล้วจึงพิจารณาการเติมเต็มใหม่ตามคำแนะนำของแพทย์
สรุป
ฟิลเลอร์ปลอมเป็นสารแปลกปลอมที่ไม่สามารถสลายเองได้ตามธรรมชาติและมีความเสี่ยงก่อให้เกิดปัญหารุนแรงทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ไม่ว่าจะเป็นอาการบวมแดง อักเสบ เป็นก้อน สารไหลผิดตำแหน่ง หรือทำลายเนื้อเยื่อจนใบหน้าเสียรูป ดังนั้นก่อนฉีดควรตรวจสอบทั้งตัวยา คลินิก และแพทย์ให้ละเอียดทุกครั้ง ส่วนในกรณีที่เคยฉีดฟิลเลอร์ปลอมมาแล้ว ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้หรือพยายามแก้เอง ควรรีบให้แพทย์ประเมินเพื่อวางแผนรักษาอย่างเหมาะสม เพราะยิ่งแก้ไขได้เร็วก็ยิ่งลดความเสียหายของเนื้อเยื่อและเพิ่มโอกาสให้ผลลัพธ์กลับมาดีได้มากขึ้น หากใครต้องการฉีดฟิลเลอร์อย่างมั่นใจ หรืออยากประเมินว่าปัญหาใบหน้าของตัวเองควรฉีดอะไร สามารถเข้ามาปรึกษาทีมแพทย์ที่ Vincent Clinic Aesthetic ได้ เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมกับแต่ละคนและเลือกใช้ฟิลเลอร์แท้ที่ตรวจสอบได้
